Από Νεκτάριος Λειβαδάςστην/στο Κοινωνία & Δημογραφικόστις 05/11/2026

ΟΟΣΑ: Πάνω από τον μισό πληθυσμό της Ελλάδας ζει σε περιφέρειες που χάνουν κατοίκους

Η νέα έκθεση του ΟΟΣΑ φωτίζει τη γεωγραφία της δημογραφικής συρρίκνωσης και την ανάγκη ολοκληρωμένων τοποκεντρικών πολιτικών.

Η νέα έκδοση OECD Regions and Cities at a Glance 2026, που παρουσιάστηκε στις 4 Νοεμβρίου, καταγράφει μια κρίσιμη γεωγραφική όψη του δημογραφικού. Σε χώρες όπως η Ελλάδα, η Βουλγαρία και η Κροατία, περισσότερο από το μισό του πληθυσμού ζει σε περιφέρειες που χάνουν κατοίκους, ενώ λιγότερο από το ένα πέμπτο ζει σε περιφέρειες με πληθυσμιακή αύξηση.

Το δημογραφικό έχει γεωγραφία

Σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ, η πληθυσμιακή κάμψη και η γήρανση δεν κατανέμονται ομοιόμορφα στο εσωτερικό των χωρών. Οι περιοχές των πρωτευουσών εμφανίζουν συχνά μεγαλύτερη ανθεκτικότητα, ενώ πολλές άλλες περιφέρειες δοκιμάζονται από τη μείωση των γεννήσεων, την αύξηση των θανάτων και την αποχώρηση κατοίκων.

Η έκθεση επισημαίνει πως η φυσική μείωση του πληθυσμού —περισσότεροι θάνατοι από γεννήσεις— έχει γίνει ιδιαίτερα σημαντική συνιστώσα της συρρίκνωσης πολλών ευρωπαϊκών περιφερειών. Η γήρανση επιβαρύνει παράλληλα την ανάγκη παροχής υγειονομικών, κοινωνικών και μεταφορικών υπηρεσιών.

Γιατί η περιφερειακή ανάπτυξη είναι μέρος της απάντησης

Η συρρίκνωση δεν επηρεάζει μόνο τις στατιστικές. Μια περιοχή που χάνει κατοίκους παραγωγικής ηλικίας κινδυνεύει να αποδυναμώσει την τοπική αγορά και την παραγωγική της βάση. Μπορεί επίσης να δυσκολεύεται να διατηρήσει κρίσιμες υπηρεσίες, από σχολικές μονάδες έως τακτικές συγκοινωνίες. Πρόκειται για πιθανές συνέπειες που απαιτούν αξιολόγηση ανά περιοχή και όχι για αυτόματο αποτέλεσμα σε κάθε κοινότητα.

Ο ΟΟΣΑ υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει ενιαία συνταγή για όλες τις περιφέρειες. Οι δυνατότητες πρόσβασης στην απασχόληση, στη στέγαση και στις υπηρεσίες, καθώς και η έκθεση στις κλιματικές και τεχνολογικές αλλαγές, διαφέρουν σημαντικά από τόπο σε τόπο.

Από την πληθυσμιακή πολιτική στο Right to Stay

Για την Ελλάδα, το ερώτημα είναι πώς μπορούν περισσότεροι άνθρωποι να ζουν, να εργάζονται και να δημιουργούν στον τόπο τους. Η λογική του Right to Stay απαιτεί περισσότερα από μεμονωμένα κίνητρα: απασχόληση, υποδομές, πρόσβαση σε υπηρεσίες, κατοικία και δυνατότητα συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας στις αναπτυξιακές αποφάσεις.

Η σύνδεση επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων μέσα από ολοκληρωμένα, τοποκεντρικά προγράμματα μπορεί να αποτελέσει ουσιαστική απάντηση. Η νέα έκθεση παρέχει μια σημαντική βάση τεκμηρίωσης, χωρίς να υποκαθιστά τη λεπτομερή ανάλυση των αναγκών κάθε ελληνικής περιφέρειας.

Πηγές: