Η παραίτηση του Σταύρου Μπένου από την Επιτροπή Ανασυγκρότησης του Έβρου ανέδειξε μια βαθιά παθογένεια της ελληνικής περιφερειακής διοίκησης: την προτίμηση στα μεμονωμένα έργα αντί της ενιαίας αναπτυξιακής στρατηγικής.
Η ΟΧΕ «Έβρος Μετά» δεν έχει φτάσει ούτε στο στάδιο της οριστικής έγκρισης της στρατηγικής της, ενώ η παλιά πρόσκληση έχει λήξει και δεν έχει εντοπιστεί νέα. Καθώς η Ευρώπη προετοιμάζει την περίοδο 2028–2034, οι ελληνικές περιφέρειες κινδυνεύουν να πληρώσουν ακριβά την προσκόλλησή τους σε ένα ξεπερασμένο μοντέλο ανάπτυξης.
Περιφερειάρχες ή διαχειριστές χρηματοδοτήσεων;
Υπάρχει μια διαχρονική παρεξήγηση στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται μεγάλο μέρος της ελληνικής αυτοδιοίκησης την έννοια της ανάπτυξης. Η επιτυχία μιας περιφερειακής διοίκησης εξακολουθεί συχνά να μετριέται με τον αριθμό των έργων που εντάσσονται, τα εκατομμύρια που ανακοινώνονται και τις κορδέλες που κόβονται.
Δρόμοι, πλατείες, αθλητικές εγκαταστάσεις, αναπλάσεις, μικρές υποδομές και επιμέρους χρηματοδοτήσεις παρουσιάζονται ως αποδείξεις μιας δυναμικής αναπτυξιακής πολιτικής.
Σπάνια, όμως, απαντάται το ουσιαστικό ερώτημα: Ποιο είναι το συνολικό σχέδιο που υπηρετούν όλα αυτά τα έργα;
Πώς συνδέεται μια νέα υποδομή με την παραγωγική ανασυγκρότηση; Πώς συμβάλλει μια ανάπλαση στην παραμονή των νέων στον τόπο τους; Πώς εντάσσονται οι παρεμβάσεις μιας περιφέρειας σε έναν μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για το δημογραφικό, την απασχόληση, το περιβάλλον και την ανταγωνιστικότητα;
Σε πολλές περιπτώσεις, οι απαντήσεις απουσιάζουν.
Το αποτέλεσμα είναι μια πολιτική διαχείρισης πόρων που συχνά εξυπηρετεί πρωτίστως τη βραχυπρόθεσμη πολιτική ορατότητα. Έργα που μπορούν να ανακοινωθούν γρήγορα, να αποδώσουν τοπική ικανοποίηση και να παρουσιαστούν ως προσωπικές επιτυχίες του εκάστοτε περιφερειάρχη αποκτούν προτεραιότητα έναντι σύνθετων, μακροχρόνιων παρεμβάσεων.
Δεν είναι απαραίτητα άχρηστα έργα. Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και ένα χρήσιμο έργο μπορεί να αποτελεί χαμένη αναπτυξιακή ευκαιρία όταν δεν εντάσσεται σε ένα μεγαλύτερο σχέδιο.
Και αυτή ακριβώς είναι η διαφορά ανάμεσα στη διαχείριση κονδυλίων και στην άσκηση αναπτυξιακής πολιτικής.
Ο Έβρος ως προειδοποίηση: Η παραίτηση του Σταύρου Μπένου
Η πιο χαρακτηριστική πρόσφατη έκφραση αυτής της σύγκρουσης αποτυπώθηκε στην υπόθεση του σχεδίου ανασυγκρότησης «Έβρος Μετά».
Μετά την καταστροφική πυρκαγιά του 2023, η περιοχή απέκτησε την προοπτική ενός ολοκληρωμένου προγράμματος που δεν θα περιοριζόταν στην αποκατάσταση των ζημιών.
Το Masterplan, στην εκπόνηση του οποίου είχε καθοριστική συμβολή ο Σταύρος Μπένος και το Σωματείο «ΔΙΑΖΩΜΑ», φιλοδοξούσε να αποτελέσει ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο αναγέννησης.
Με συνολικό σχεδιασμό έργων και δράσεων που προσεγγίζει τα 3 δισ. ευρώ, επιδίωκε να συνδέσει την περιβαλλοντική αποκατάσταση, τη διαχείριση του νερού, την πρωτογενή παραγωγή, το δημογραφικό, την εκπαίδευση, τις υποδομές και την οικονομική ανάπτυξη.
Το σημαντικότερο στοιχείο του, ωστόσο, δεν ήταν το ύψος του προϋπολογισμού.
Ήταν η αντίληψη ότι όλες αυτές οι παρεμβάσεις πρέπει να συγκροτούν ένα ενιαίο αναπτυξιακό πρόγραμμα, με κοινή στρατηγική, διαρκή συντονισμό και ορίζοντα πολλών δεκαετιών.
Στις 27 Ιουλίου 2026, κατά τη 14η συνεδρίαση της Ειδικής Επιτροπής Ανασυγκρότησης του Έβρου στη Νέα Βύσσα, παρουσιάστηκε μια Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση ύψους περίπου 309,9 εκατ. ευρώ, με 108 έργα.
Η παρουσίαση προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Σταύρου Μπένου, ο οποίος θεώρησε ότι η αρχική ολιστική φιλοσοφία υποχωρούσε μπροστά σε μια περιορισμένη καταγραφή περιφερειακών παρεμβάσεων.
Η σύγκρουση οδήγησε τελικά, στις 2 Σεπτεμβρίου 2026, στην ανακοίνωση της παραίτησής του από την Ειδική Επιτροπή, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Σουφλί.
Ο Μπένος δεν αμφισβήτησε απλώς έναν αριθμό ή έναν προϋπολογισμό. Αμφισβήτησε τον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο η δημόσια διοίκηση αντιλαμβάνεται και οργανώνει την ανασυγκρότηση.
Προειδοποίησε ότι χωρίς ενιαίο πνευματικό και επιχειρησιακό κέντρο, χωρίς κοινή στρατηγική και χωρίς συνεχή παρακολούθηση, ένα μεγάλο πρόγραμμα κινδυνεύει να εκφυλιστεί σε έναν κατάλογο ασύνδετων μεταξύ τους έργων.
Η παραίτησή του ήταν, ουσιαστικά, μια πολιτική και θεσμική διαμαρτυρία απέναντι στη συρρίκνωση της έννοιας της ανάπτυξης.
Και οι εκκρεμότητες που εξακολουθούν να υπάρχουν δημιουργούν ένα ακόμη πιο ανησυχητικό ερώτημα: μήπως, τελικά, ο κίνδυνος δεν είναι μόνο να αλλοιωθεί η στρατηγική, αλλά να μην υλοποιηθεί ποτέ η ίδια η ΟΧΕ;
ΟΧΕ «Έβρος Μετά»: Ένα σχέδιο που κινδυνεύει να μην ξεκινήσει ποτέ
Υπάρχει μια διάσταση της υπόθεσης που αξίζει πολύ μεγαλύτερη δημόσια προσοχή από όση έχει λάβει μέχρι σήμερα.
Η Ολοκληρωμένη Χωρική Επένδυση «Έβρος Μετά» βρίσκεται εδώ και καιρό στο επίκεντρο ανακοινώσεων, μελετών, εξειδικεύσεων και διαβουλεύσεων. Ωστόσο, η θεσμική διαδικασία που απαιτείται για την οριστική έγκρισή της και τη χρηματοδότηση των επιμέρους έργων παραμένει ανολοκλήρωτη.
Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης εξέδωσε στις 13 Νοεμβρίου 2024 την αρχική πρόσκληση για την υποβολή της στρατηγικής ΟΧΕ, η οποία τροποποιήθηκε στις 4 Μαρτίου 2025, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής την 30ή Ιουνίου 2025.
Η συγκεκριμένη πρόσκληση έχει λήξει.
Και εδώ εντοπίζεται το εξαιρετικά σοβαρό πρόβλημα.
Μέχρι τις 8 Νοεμβρίου 2026, δεν έχει εντοπιστεί νέα δημοσιευμένη πρόσκληση για την υποβολή της στρατηγικής ΟΧΕ «Έβρος Μετά» από τον αρμόδιο Χωρικό Φορέα, δηλαδή την ίδια την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης.
Συνεπώς, η εκκρεμότητα δεν αφορά απλώς τις χρηματοδοτικές προσκλήσεις των επιμέρους έργων.
Αφορά την ίδια την αφετηρία της διαδικασίας που πρέπει να προηγηθεί.
Για να ενεργοποιηθεί η ΟΧΕ, πρέπει πρώτα να υπάρξει η αναγκαία πρόσκληση υποβολής της στρατηγικής. Στη συνέχεια η Περιφέρεια πρέπει να καταθέσει το ολοκληρωμένο στρατηγικό της σχέδιο, να ακολουθήσει η αξιολόγησή του από τη Διαχειριστική Αρχή και να εκδοθεί η επίσημη απόφαση έγκρισης.
Μόνο μετά από αυτή τη θεσμική διαδρομή μπορεί να προχωρήσει οργανωμένα η έκδοση των προσκλήσεων χρηματοδότησης των επιμέρους έργων και δράσεων.
Με άλλα λόγια, ενώ η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται γύρω από εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ και δεκάδες έργα, η ίδια η στρατηγική που υποτίθεται ότι θα τα συνδέσει δεν έχει ακόμη αποκτήσει επιβεβαιωμένη οριστική έγκριση.
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική από τον δημοσιευμένο προγραμματισμό της αρμόδιας Διαχειριστικής Αρχής.
Από τους επανειλημμένους ελέγχους στον προγραμματισμό προσκλήσεων του Περιφερειακού Προγράμματος «Ανατολική Μακεδονία, Θράκη 2021–2027», δεν έχει εντοπιστεί σαφές, ανακοινωμένο χρονοδιάγραμμα για τη νέα διαδικασία ενεργοποίησης της ΟΧΕ «Έβρος Μετά».
Η απουσία συγκεκριμένης αναφοράς από τον προγραμματισμό δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ματαίωσης. Προστίθεται, όμως, σε μια αλληλουχία εκκρεμοτήτων για τις οποίες δεν υπάρχει επαρκής δημόσια ενημέρωση.
Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι ότι δράση επιχειρηματικότητας ύψους 6 εκατ. ευρώ, η οποία είχε εντοπιστεί στον προγραμματισμό του Ιανουαρίου 2026, δεν εμφανίστηκε στους μεταγενέστερους ελέγχους των εκδόσεων Μαΐου και Σεπτεμβρίου.
Το γεγονός αυτό ενισχύει την ανάγκη αποσαφήνισης του πραγματικού σχεδιασμού, χωρίς να αποδεικνύει αυτομάτως ότι η συγκεκριμένη χρηματοδότηση έχει ακυρωθεί.
Και ενώ οι μήνες περνούν, δεν έχει παρουσιαστεί ένα σαφές, δημόσια επαληθεύσιμο σχέδιο για την ολοκλήρωση των εκκρεμών σταδίων.
Πώς είναι δυνατόν ένα πρόγραμμα που παρουσιάζεται ως εθνικής σημασίας για την ανασυγκρότηση του Έβρου να μην έχει ακόμη εξασφαλίσει την αναγκαία θεσμική ενεργοποίηση;
Ο κίνδυνος δεν είναι πια μόνο η καθυστέρηση, αλλά η μη υλοποίηση
Βρισκόμαστε ήδη στον Νοέμβριο του 2026.
Η τρέχουσα προγραμματική περίοδος πλησιάζει στο τέλος της, ενώ οι επιλέξιμες δαπάνες των έργων του ΕΣΠΑ 2021–2027 μπορούν, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, να πραγματοποιούνται έως το τέλος του 2029.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι υπάρχει απεριόριστος χρόνος.
Ακόμη και εάν μια νέα πρόσκληση υποβολής της στρατηγικής εκδοθεί σύντομα, θα χρειαστεί χρόνος για την υποβολή, την αξιολόγηση, την έγκριση και στη συνέχεια για τις προσκλήσεις των έργων, την εξέταση των προτάσεων, τις αποφάσεις ένταξης, τις διαγωνιστικές διαδικασίες και την πραγματική υλοποίηση.
Κάθε καθυστέρηση σε αυτό το αρχικό στάδιο συμπιέζει ολόκληρη την αλυσίδα που ακολουθεί.
Και το πλέον ανησυχητικό είναι ότι δεν υπάρχει σήμερα δημόσια τεκμηρίωση που να επιτρέπει στους πολίτες να γνωρίζουν με βεβαιότητα πότε θα ολοκληρωθεί αυτή η αλληλουχία.
Η ΟΧΕ «Έβρος Μετά» αντιμετωπίζει τον πραγματικό κίνδυνο να εξαντλήσει τον διαθέσιμο χρόνο της πριν μετατραπεί σε ουσιαστικό πρόγραμμα επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων.
Αυτό δεν είναι πρόβλεψη βέβαιης αποτυχίας. Είναι μια σοβαρή προειδοποίηση που προκύπτει από το σημερινό στάδιο της διαδικασίας και την απουσία επιβεβαιωμένου χρονοδιαγράμματος.
Και καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη δημόσια λογοδοσία.
Η Περιφέρεια, η Διαχειριστική Αρχή και η κυβέρνηση οφείλουν να εξηγήσουν γιατί η παλιά πρόσκληση έληξε χωρίς να έχει δημοσιοποιηθεί η οριστική έγκριση της στρατηγικής, γιατί δεν έχει εντοπιστεί νεότερη πρόσκληση και πότε πρόκειται να ολοκληρωθούν τα αναγκαία επόμενα βήματα.
Διαφορετικά, το «Έβρος Μετά» κινδυνεύει να μετατραπεί σε ένα ακόμη παράδειγμα όπου η πολιτική εξαγγελία υπήρξε πολύ ταχύτερη από τη διοικητική υλοποίηση.
Από τις υποσχέσεις των 309 εκατομμυρίων στην πραγματικότητα των αποφάσεων
Στη δημόσια αντιπαράθεση που ακολούθησε την παραίτηση Μπένου, ο Περιφερειάρχης Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Χριστόδουλος Τοψίδης, υποστήριξε ότι η ΟΧΕ των περίπου 309 εκατ. ευρώ αποτελεί διακριτό σκέλος του συνολικού σχεδιασμού.
Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, επέμεινε ότι το ευρύτερο σχέδιο ανασυγκρότησης δεν έχει εγκαταλειφθεί και ότι οι χρηματοδοτήσεις από διαφορετικά εργαλεία συνεχίζονται.
Αυτή είναι μια θεσμικά υπαρκτή διάκριση. Τα μεγάλα αναπτυξιακά σχέδια πράγματι υλοποιούνται μέσα από διαφορετικά προγράμματα, υπουργεία, φορείς και χρηματοδοτικές πηγές.
Αλλά αυτό δεν απαντά στο βασικό ερώτημα.
Πού βρίσκεται σήμερα η πραγματική θεσμική πρόοδος της ΟΧΕ;
Δεν αρκεί να ανακοινώνεται ότι ένα πρόγραμμα διαθέτει προϋπολογισμό εκατοντάδων εκατομμυρίων.
Πρέπει να αποδεικνύεται ότι διαθέτει εγκεκριμένη στρατηγική, λειτουργικό σύστημα διακυβέρνησης, έτοιμους δικαιούχους, ώριμα έργα και συγκεκριμένες προθεσμίες.
Η δημοσίευση μιας μελέτης εξειδίκευσης δεν υποκαθιστά την επίσημη έγκριση της στρατηγικής.
Η παρουσίαση ενός πίνακα έργων δεν υποκαθιστά τις χρηματοδοτικές προσκλήσεις.
Και μια πολιτική ανακοίνωση περί διαθέσιμων πόρων δεν εξασφαλίζει από μόνη της ότι οι πόροι αυτοί θα αξιοποιηθούν.
Εάν η Περιφέρεια διαθέτει συγκεκριμένο σχέδιο ενεργοποίησης της ΟΧΕ, οφείλει να το δημοσιοποιήσει.
Εάν υπάρχουν διοικητικές ή τεχνικές εκκρεμότητες, οφείλει να τις εξηγήσει.
Διαφορετικά, η διαρκής αναφορά στον προϋπολογισμό των 309 εκατομμυρίων κινδυνεύει να εξελιχθεί σε ακόμη μία περίπτωση όπου η πολιτική επιτυχία ανακοινώθηκε πολύ πριν υπάρξουν οι αναγκαίες προϋποθέσεις για πραγματικό αναπτυξιακό αποτέλεσμα.
Η παγίδα της αποσπασματικής ανάπτυξης
Το πρόβλημα, φυσικά, δεν αφορά αποκλειστικά την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη.
Αποτελεί χαρακτηριστικό μιας ευρύτερης αντίληψης της περιφερειακής διακυβέρνησης.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι περιφερειακές αρχές αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά προγράμματα ως έναν κατάλογο διαθέσιμων χρηματοδοτήσεων που πρέπει να κατανεμηθούν σε επιμέρους έργα.
Οι αποφάσεις επηρεάζονται από την ωριμότητα των προτάσεων, τις επιθυμίες των δήμων, τις πιέσεις τοπικών παραγόντων και την ανάγκη διατήρησης πολιτικών ισορροπιών.
Όλα αυτά είναι υπαρκτές παράμετροι της διοίκησης. Δεν μπορούν, όμως, να υποκαθιστούν την αναπτυξιακή στρατηγική.
Ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα απαιτεί δύσκολες επιλογές.
Απαιτεί να αποφασίσει μια περιφερειακή αρχή ότι ορισμένες επενδύσεις έχουν μεγαλύτερη σημασία από άλλες, ακόμη κι αν δεν προσφέρουν άμεσο πολιτικό όφελος.
Απαιτεί συνεργασία με δήμους διαφορετικών πολιτικών αποχρώσεων, πανεπιστήμια, επιχειρήσεις, κοινωνικούς φορείς και υπουργεία.
Απαιτεί να μοιραστεί η πολιτική ηγεσία την ευθύνη και την αναγνώριση.
Κυρίως, απαιτεί να αποδεχθεί ότι ορισμένα αναπτυξιακά αποτελέσματα θα φανούν μετά τη λήξη της δικής της θητείας.
Αυτό είναι πολύ δυσκολότερο από την κατανομή χρηματοδοτήσεων σε διαφορετικές περιοχές, με γνώμονα την άμεση ικανοποίηση τοπικών αιτημάτων.
Και κάπως έτσι αναπαράγεται μια γνώριμη λογική: κάθε περιοχή ζητά το δικό της έργο, κάθε πολιτικός παράγοντας επιδιώκει τη δική του ανακοίνωση και κάθε διοίκηση προσπαθεί να αποδείξει ότι εξασφάλισε περισσότερους πόρους από την προηγούμενη.
Το άθροισμα, όμως, αυτών των επιμέρους ικανοποιήσεων δεν παράγει υποχρεωτικά συλλογική ευημερία.
Ο περιφερειάρχης δεν εκλέγεται για να είναι ο καλύτερος διανομέας χρηματοδοτήσεων. Εκλέγεται για να διαμορφώνει τις προϋποθέσεις ανάπτυξης ολόκληρης της περιφέρειάς του.
Και αυτή η ευθύνη δεν μπορεί να εξαντλείται σε μία τετραετία.
Το ΕΣΠΑ 2028–2034 αλλάζει τους όρους του παιχνιδιού
Η υπόθεση του Έβρου αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια κρίσιμη ευρωπαϊκή συγκυρία.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζει το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, με σημαντικές αλλαγές στον τρόπο οργάνωσης των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων.
Στο επίκεντρο της υπό διαμόρφωση αρχιτεκτονικής βρίσκονται τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης, τα οποία φιλοδοξούν να συνδέσουν διαφορετικές δημόσιες πολιτικές, επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις μέσα από συνεκτικά στρατηγικά σχέδια.
Οι χρηματοδοτήσεις προβλέπεται να συνδέονται ισχυρότερα με την επίτευξη συγκεκριμένων οροσήμων και στόχων, ενώ η συνεργασία μεταξύ εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών αποτελεί βασικό στοιχείο της προτεινόμενης διαδικασίας.
Το τελικό θεσμικό πλαίσιο δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί. Εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρές αντιπαραθέσεις για τον ρόλο των περιφερειών, την κατανομή των αρμοδιοτήτων και τον κίνδυνο υπερβολικής συγκέντρωσης των αποφάσεων στα κράτη-μέλη.
Ωστόσο, η στρατηγική μετατόπιση είναι εμφανής.
Η Ευρώπη επιχειρεί να περάσει από την απλή απορρόφηση πόρων στην τεκμηρίωση αναπτυξιακών αποτελεσμάτων και στη σύνδεση επενδύσεων με μεταρρυθμίσεις.
Αυτή η κατεύθυνση δεν σημαίνει ότι καταργούνται τα μικρά έργα ή ότι απαγορεύεται κάθε μεμονωμένη παρέμβαση.
Σημαίνει, όμως, ότι η ύπαρξη ενός συνεκτικού σχεδιασμού, η αποτελεσματική διακυβέρνηση και η επίτευξη μετρήσιμων αποτελεσμάτων αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία.
Και εδώ βρίσκεται μια μεγάλη αντίφαση.
Τη στιγμή που η Ευρώπη ζητά περισσότερη συνοχή στον σχεδιασμό, στην Ελλάδα εξακολουθούμε να δυσκολευόμαστε ακόμη και στην ενεργοποίηση ολοκληρωμένων στρατηγικών που έχουν ήδη εκπονηθεί.
Τη στιγμή που προετοιμάζονται τα σχέδια της επόμενης προγραμματικής περιόδου, η χώρα κινδυνεύει να αφήσει ανεκμετάλλευτες ευκαιρίες της σημερινής.
Και τη στιγμή που οι περιφέρειες θα έπρεπε να διεκδικούν ισχυρότερο ρόλο στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, ορισμένες από αυτές δυσκολεύονται να αποδείξουν ότι μπορούν να συντονίσουν αποτελεσματικά τα σύνθετα αναπτυξιακά προγράμματα που έχουν ήδη στα χέρια τους.
Το μπούμερανγκ για τις Περιφέρειες και τις κοινωνίες τους
Αυτή η αντίφαση ενδέχεται να εξελιχθεί σε πραγματικό μπούμερανγκ.
Μια περιφέρεια που εισέρχεται στην προγραμματική περίοδο 2028–2034 χωρίς συνεκτικό σχέδιο, χωρίς ώριμες στρατηγικές συνεργασίες και χωρίς αποδεδειγμένη ικανότητα υλοποίησης σύνθετων προγραμμάτων κινδυνεύει να αντιμετωπίσει σοβαρές δυσκολίες.
Όχι μόνο στην αξιοποίηση των νέων χρηματοδοτήσεων, αλλά και στη διεκδίκηση ουσιαστικού ρόλου στον σχεδιασμό τους.
Εάν μια περιφερειακή αρχή δεν μπορεί να επιδείξει αποτελέσματα από ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα της σημερινής περιόδου, με ποια επιχειρήματα θα απαιτήσει μεγαλύτερη αυτονομία και ευθύνη στην επόμενη;
Πώς θα πείσει ότι διαθέτει την ικανότητα να οργανώνει στρατηγικές επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις, όταν οι ήδη καταρτισμένες στρατηγικές της παραμένουν ανενεργές;
Στον Έβρο, όμως, το πραγματικό κόστος είναι ακόμη μεγαλύτερο.
Μιλάμε για μια ακριτική περιοχή που αντιμετωπίζει σοβαρές δημογραφικές πιέσεις, περιβαλλοντικές προκλήσεις και ανάγκες παραγωγικής ανασυγκρότησης.
Για μια περιοχή στην οποία η ανάπτυξη δεν αποτελεί απλώς οικονομική επιλογή, αλλά προϋπόθεση κοινωνικής και εθνικής ανθεκτικότητας.
Η επιτυχία ενός προγράμματος για τον Έβρο δεν μπορεί να μετριέται αποκλειστικά με το ύψος των εγκεκριμένων χρηματοδοτήσεων.
Πρέπει να μετριέται με το αν οι νέοι παραμένουν στον τόπο τους, αν δημιουργούνται βιώσιμες επιχειρήσεις, αν ενισχύεται η αγροτική παραγωγή, αν προστατεύεται το φυσικό περιβάλλον και αν βελτιώνονται οι συνθήκες ζωής.
Εάν η ΟΧΕ δεν καταφέρει να ολοκληρώσει εγκαίρως ούτε τις διαδικασίες έγκρισης της στρατηγικής, οι πιθανότητες ουσιαστικής υλοποίησής της περιορίζονται σημαντικά.
Και η απώλεια δεν θα είναι απλώς λογιστική.
Θα είναι μια χαμένη ευκαιρία για μια ολόκληρη περιοχή.
Τότε οι πολιτικές διοικήσεις που σήμερα παρουσιάζουν προϋπολογισμούς και καταλόγους έργων θα βρεθούν αντιμέτωπες με το πιο σκληρό ερώτημα των πολιτών:
Τι απέγιναν όλες αυτές οι υποσχέσεις;
Η παραίτηση Μπένου μπορεί να αποδειχθεί μόνο η αρχή
Η υπόθεση της παραίτησης του Σταύρου Μπένου θα ήταν λάθος να περιοριστεί σε μια προσωπική σύγκρουση.
Ούτε θα ήταν δίκαιο να αγνοηθεί ότι η κυβέρνηση και η περιφερειακή διοίκηση υποστηρίζουν πως ο ευρύτερος αναπτυξιακός σχεδιασμός συνεχίζεται.
Ωστόσο, οι διαβεβαιώσεις αυτές πρέπει κάποια στιγμή να αποκτήσουν συγκεκριμένο, ελέγξιμο περιεχόμενο.
Η παραίτηση Μπένου ανέδειξε αρχικά την ανάγκη διατήρησης της ενιαίας στρατηγικής.
Η σημερινή θεσμική εκκρεμότητα αναδεικνύει πλέον ένα εξίσου κρίσιμο ζήτημα: την ανάγκη να μη χαθεί το ίδιο το πρόγραμμα.
Το ένα πρόβλημα τροφοδοτεί το άλλο.
Όταν αποδυναμώνεται ο κοινός σχεδιασμός, δυσκολεύει ο συντονισμός. Όταν απουσιάζει ο συντονισμός, συσσωρεύονται καθυστερήσεις. Και όταν οι καθυστερήσεις παρατείνονται, ακόμη και οι καλύτερα σχεδιασμένες στρατηγικές κινδυνεύουν να καταστούν ανεπίκαιρες ή ανεφάρμοστες.
Αυτή η αλληλουχία αποτελεί το σοβαρότερο μάθημα του Έβρου.
Η Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, σε συνεργασία με την αρμόδια Διαχειριστική Αρχή και την κυβέρνηση, οφείλει να παρουσιάσει δημόσια την ακριβή κατάσταση της ΟΧΕ, το χρονοδιάγραμμα της νέας πρόσκλησης υποβολής της στρατηγικής, τις προϋποθέσεις έγκρισής της και τα επόμενα δεσμευτικά ορόσημα.
Δεν πρόκειται για μια υπερβολική απαίτηση.
Είναι η ελάχιστη υποχρέωση διαφάνειας απέναντι σε μια κοινωνία που περιμένει την ανασυγκρότησή της.
Και το ίδιο ισχύει για όλες τις ελληνικές περιφέρειες που καλούνται να περάσουν από την εποχή της διαχείρισης χρηματοδοτήσεων στην εποχή της ολοκληρωμένης ανάπτυξης.
Αντί να αναζητούν διαρκώς περισσότερα έργα, οφείλουν να αναζητήσουν περισσότερη συνοχή.
Αντί να μετρούν ανακοινώσεις, να μετρούν πραγματικά αποτελέσματα.
Αντί να σχεδιάζουν με ορίζοντα τις επόμενες εκλογές, να σχεδιάζουν για την επόμενη γενιά.
Γιατί η μεγαλύτερη αποτυχία ενός περιφερειάρχη δεν είναι να μην εξασφαλίσει αρκετά χρήματα. Είναι να ανακοινώσει εκατοντάδες εκατομμύρια, να υποσχεθεί ένα καλύτερο μέλλον και τελικά να μην καταφέρει να περάσει ούτε από τις αναγκαίες διαδικασίες για να ξεκινήσει η υλοποίησή του.
Και στην περίπτωση του Έβρου, αυτό το ενδεχόμενο δεν μπορεί να αποτελεί αποδεκτή κατάληξη μιας εθνικής προσπάθειας ανασυγκρότησης.