στην/στο Ενέργεια & Περιβάλλον, Ψηφιακή Μετάβασηστις 12/11/2026

Σπάτα: Τρία data centers δίπλα στη Χριστούπολη και το ερώτημα των ορίων της ψηφιακής ανάπτυξης

Τρεις μεγάλες επενδύσεις κέντρων δεδομένων διαμορφώνουν νέο τοπίο δίπλα στη Χριστούπολη Σπάτων. Οι ανησυχίες των κατοίκων, η προσφυγή στο ΣτΕ και το ζήτημα της σωρευτικής περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

Η Χριστούπολη Σπάτων βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αλλαγή κλίμακας στον χώρο που την περιβάλλει. Εκεί όπου μέχρι πρόσφατα υπήρχαν ελαιώνες, αμπελώνες και εμπορικές χρήσεις, αναπτύσσονται τρία μεγάλα κέντρα δεδομένων. Για την εθνική οικονομία, τέτοιες εγκαταστάσεις αντιπροσωπεύουν επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές. Για τους κατοίκους ενός γειτονικού οικισμού, όμως, το ερώτημα είναι πιο άμεσο: τι σημαίνει να ζεις δίπλα σε ένα σύμπλεγμα υποδομών που λειτουργούν αδιάκοπα;

Τρία επενδυτικά σχέδια σε μια περιοχή

Στην ευρύτερη περιοχή των Σπάτων προχωρούν επενδύσεις που συνδέονται με τη Microsoft, τη σύμπραξη ΔΕΗ–Damac και το σχήμα Dromeus Capital–Apto. Η τελευταία σχεδιάζει το campus «Olive», για το οποίο έχουν δημοσιοποιηθεί επενδυτικά μεγέθη 80 MW και πρώτη φάση της τάξης των 300 εκατ. ευρώ. Το συνολικό επενδυτικό σχέδιο έχει παρουσιαστεί ως μεγαλύτερο, σε βάθος χρόνου. Πρόκειται για σχεδιαζόμενα και υπό ανάπτυξη έργα διαφορετικών φορέων και σταδίων, όχι για τρεις πλήρως λειτουργούσες εγκαταστάσεις.

Σε αυτοψία της Καθημερινής που δημοσιεύτηκε στις 28 Σεπτεμβρίου 2026, καταγράφηκε ότι το κτίριο ενός από τα υπό κατασκευή data centers βρίσκεται περίπου 200 μέτρα από τα τελευταία σπίτια της Χριστούπολης. Η απόσταση αυτή προέρχεται από το δημοσιογραφικό ρεπορτάζ και δεν υποκαθιστά επίσημη γεωχωρική αποτύπωση. Αποτελεί, πάντως, σαφή ένδειξη του πόσο κοντά έχουν έρθει οι νέες υποδομές στον οικιστικό ιστό.

Η προσφυγή των κατοίκων στο Συμβούλιο της Επικρατείας

Οι κάτοικοι δεν περιορίστηκαν σε δημόσιες διαμαρτυρίες. Σύμφωνα με το ίδιο ρεπορτάζ, προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αμφισβητώντας την κανονιστική ρύθμιση που προβλέπει διαφορετική διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης για data centers εγκατεστημένης ισχύος κάτω των 20 MW.

Ο πυρήνας της αντίδρασής τους είναι θεσμικός: σε ποιες περιπτώσεις αρκούν πρότυπες περιβαλλοντικές δεσμεύσεις και πότε απαιτείται πλήρης Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και δημόσια διαβούλευση; Και κυρίως, πώς συνυπολογίζονται οι επιβαρύνσεις όταν πολλές ξεχωριστές εγκαταστάσεις συγκεντρώνονται στην ίδια γεωγραφική περιοχή;

Η κατάθεση προσφυγής δεν σημαίνει ότι δικαιώθηκαν οι προσφεύγοντες ή ότι όλες οι άδειες είναι παράνομες. Δεν έχει επιβεβαιωθεί στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας τελική απόφαση του ΣτΕ επί της συγκεκριμένης διαφοράς.

Θόρυβος, θερμότητα και ενεργειακές ανάγκες

Οι κάτοικοι αναφέρουν ως βασικές ανησυχίες τον διαρκή θόρυβο των συστημάτων ψύξης, τη θερμότητα που εκλύουν οι μονάδες, τις ανάγκες ηλεκτροδότησης και τις συνέπειες στην ποιότητα ζωής. Τα ερωτήματα είναι εύλογα ως αντικείμενο δημόσιου ελέγχου, αλλά δεν ισοδυναμούν με αποδεδειγμένη υπέρβαση περιβαλλοντικών ορίων.

Από την πλευρά των επενδυτών έχουν παρουσιαστεί μέτρα περιορισμού των οχλήσεων. Ειδικότερα, η Dromeus έχει αναφερθεί σε ηχομονωτική προστασία εφεδρικών γεννητριών και τεχνικές λύσεις περιορισμού θορύβου. Το κρίσιμο είναι να αξιολογούνται τα μέτρα βάσει μετρήσεων, παραδοχών και σεναρίων λειτουργίας, συμπεριλαμβανομένων των ακραίων και όχι μόνο των συνήθων συνθηκών.

Η κατανομή της διαθέσιμης ηλεκτρικής ισχύος αποτελεί πρόσθετο ζήτημα. Η ανάπτυξη μεγάλων εγκαταστάσεων ψηφιακής οικονομίας μπορεί να δημιουργήσει πιέσεις για νέους υποσταθμούς και αναβαθμίσεις δικτύων. Οι ανάγκες αυτές πρέπει να συνδέονται με σαφή χρονοδιαγράμματα, πραγματικά στοιχεία και χρηματοδοτικές υποχρεώσεις, όχι με αόριστες διαβεβαιώσεις.

Η επενδυτική αξία και τα τοπικά οφέλη

Τα data centers έχουν στρατηγικό ρόλο: φιλοξενούν υποδομές υπολογιστικού νέφους, επιχειρησιακές εφαρμογές και υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Μπορούν να υποστηρίξουν ψηφιακά οικοσυστήματα και σημαντικές επενδύσεις. Αυτό, ωστόσο, δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε πολλές μόνιμες θέσεις εργασίας για μια γειτονική κοινότητα.

Μέρος της κοινωνικής δυσαρέσκειας στη Χριστούπολη προέρχεται, σύμφωνα με τις μαρτυρίες που καταγράφηκαν, από τη διαφορά ανάμεσα στις αρχικές προσδοκίες απασχόλησης και στην πραγματική εικόνα που αντιλαμβάνονται οι κάτοικοι. Για μια ολοκληρωμένη αξιολόγηση απαιτούνται δημοσιευμένα δεδομένα για τις θέσεις εργασίας κατά την κατασκευή και κατά τη λειτουργία, τις δημόσιες υποδομές που απαιτούνται και τις δεσμεύσεις για την προστασία του οικισμού.

Το ερώτημα που υπερβαίνει τα Σπάτα

Η περίπτωση της Χριστούπολης θέτει ένα δίλημμα για τη χωρική πολιτική της χώρας. Η συγκέντρωση data centers κοντά σε δίκτυα ηλεκτροδότησης, τηλεπικοινωνιακές υποδομές και την Αθήνα μπορεί να εμφανίζει σοβαρά οικονομικά πλεονεκτήματα. Παράλληλα όμως παράγει συγκεντρωμένες χωρικές επιβαρύνσεις.

Η συζήτηση οφείλει επομένως να γίνει σε επίπεδο περιοχής, όχι μόνο μεμονωμένης άδειας. Χρειάζονται διαφανής καταγραφή όλων των εγκαταστάσεων, εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων, πρόσβαση των κατοίκων στις κρίσιμες τεχνικές μελέτες, πρόβλεψη για συστηματική μέτρηση θορύβου και σαφής αποτύπωση των τοπικών ωφελειών.

Η ψηφιακή ανάπτυξη δεν αμφισβητείται επειδή ζητούνται κανόνες. Αντιθέτως, η δημόσια εμπιστοσύνη στις μεγάλες επενδύσεις εξαρτάται από το πόσο κατανοητοί, ελέγξιμοι και δίκαιοι είναι αυτοί οι κανόνες.


Πηγές