στην/στο Ευρώπη & Κόσμος

«Made in Europe»: Η νέα ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική προκαλεί αντιδράσεις σε Τουρκία και Μαρόκο

Η γαλλογερμανική συμφωνία για το «Made in Europe» ανοίγει νέα αντιπαράθεση για τη συμμετοχή Τουρκίας και Μαρόκου στην ευρωπαϊκή παραγωγή και τις συνέπειες για την Ελλάδα.

Η γαλλογερμανική συμφωνία για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής παραγωγής ανοίγει μια νέα αντιπαράθεση σχετικά με τα όρια της οικονομικής συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η πιθανή εξαίρεση της Τουρκίας και του Μαρόκου από τα προνόμια του «Made in Europe» δημιουργεί ερωτήματα για το μέλλον της αυτοκινητοβιομηχανίας, των εφοδιαστικών αλυσίδων και των σχέσεων της Ευρώπης με τη Μεσόγειο.

Η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να ενισχύσει τη βιομηχανική της αυτονομία και να περιορίσει την εξάρτησή της από τρίτες χώρες αποκτά μια νέα, περισσότερο προστατευτική διάσταση. Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρωτοβουλία «Made in Europe», η οποία φιλοδοξεί να κατευθύνει μεγαλύτερο μέρος των δημόσιων συμβάσεων και των κρατικών ενισχύσεων προς προϊόντα ευρωπαϊκής προέλευσης.

Ωστόσο, η διαμόρφωση των κανόνων προκαλεί ήδη σημαντικές αντιδράσεις. Η πολιτική συμφωνία στην οποία κατέληξαν η Γαλλία και η Γερμανία στις 16 Οκτωβρίου 2026 προκρίνει έναν περιοριστικότερο ορισμό της ευρωπαϊκής παραγωγής, αφήνοντας εκτός του προτεινόμενου προνομιακού καθεστώτος δύο σημαντικούς οικονομικούς εταίρους: την Τουρκία και το Μαρόκο.

Το ζήτημα αναδεικνύεται από δημοσίευμα του Guillaume Duval στο Social Europe, το οποίο προειδοποιεί ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να υπονομεύσει τις ίδιες τις σχέσεις οικονομικής συνεργασίας που οικοδομεί στη Μεσόγειο εδώ και τρεις δεκαετίες.

Τι προβλέπει η νέα ευρωπαϊκή βιομηχανική πρωτοβουλία

Η βάση της συζήτησης είναι η νομοθετική πρόταση Industrial Accelerator Act, την οποία παρουσίασε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 4 Μαρτίου 2026.

Η πρωτοβουλία εντάσσεται στην ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας, με στόχο την αύξηση της συμμετοχής της μεταποίησης στο ΑΕΠ της ΕΕ από 14,3% το 2024 σε 20% έως το 2035.

Η πρόταση περιλαμβάνει μέτρα επιτάχυνσης των αδειοδοτήσεων για νέες βιομηχανικές εγκαταστάσεις, στήριξης παραγωγικών επενδύσεων χαμηλών εκπομπών άνθρακα και ενίσχυσης της ζήτησης για προϊόντα ευρωπαϊκής προέλευσης.

Ιδιαίτερη σημασία αποκτούν οι προτεινόμενοι κανόνες για τις δημόσιες συμβάσεις και τα καθεστώτα κρατικής στήριξης. Σε επιλεγμένους στρατηγικούς κλάδους, όπως ο χάλυβας, το τσιμέντο, το αλουμίνιο, η αυτοκινητοβιομηχανία και οι τεχνολογίες καθαρής ενέργειας, θα εφαρμόζονται κριτήρια ευρωπαϊκής προέλευσης ή χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος.

Το «Made in Europe», επομένως, δεν αφορά μια απλή εμπορική ετικέτα καταναλωτικών προϊόντων. Αποτελεί ένα υπό διαμόρφωση σύστημα βιομηχανικής προτίμησης, το οποίο μπορεί να επηρεάσει το πού θα πραγματοποιούνται επενδύσεις και ποιες επιχειρήσεις θα αποκτούν πρόσβαση σε συγκεκριμένες δημόσιες ενισχύσεις.

Η γαλλογερμανική συμφωνία και το τίμημα στην αυτοκινητοβιομηχανία

Η συμφωνία Παρισιού και Βερολίνου επιχειρεί να συνδυάσει δύο διαφορετικές προτεραιότητες.

Η Γαλλία επιδιώκει αυστηρότερους κανόνες ευρωπαϊκής προέλευσης, ώστε η δημόσια χρηματοδότηση να ενισχύει περισσότερο την παραγωγή εντός της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Η Γερμανία, από την πλευρά της, επιδιώκει μεγαλύτερη ευελιξία στους περιβαλλοντικούς στόχους της αυτοκινητοβιομηχανίας, καθώς οι μεγάλοι κατασκευαστές αντιμετωπίζουν αυξημένο κόστος μετάβασης στην ηλεκτροκίνηση και ισχυρό ανταγωνισμό από την Κίνα.

Ο συμβιβασμός προβλέπει, μεταξύ άλλων, την υποστήριξη στόχου μείωσης των εκπομπών CO₂ των νέων αυτοκινήτων κατά 90% έως το 2035, χωρίς υποχρέωση αντιστάθμισης του υπολειπόμενου 10%, αντί του αυστηρότερου πλαισίου που είχε αρχικά θεσπιστεί.

Σε αντάλλαγμα, η Γερμανία αποδέχθηκε περιοριστικότερη προσέγγιση στην ευρωπαϊκή προτίμηση.

Σύμφωνα με τη συμφωνία, το προνομιακό καθεστώς θα μπορούσε να καλύπτει τα 27 κράτη-μέλη και ορισμένους στενά συνδεδεμένους ευρωπαϊκούς εταίρους, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία, την Ισλανδία και την Ελβετία, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Αντίθετα, η Τουρκία και το Μαρόκο δεν περιλαμβάνονται στο προτεινόμενο αυτό πεδίο εφαρμογής.

Η συμφωνία αποτελεί κοινή πολιτική θέση των δύο χωρών και όχι οριστική νομοθετική απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι σχετικές διατάξεις εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών.

Γιατί η Τουρκία και το Μαρόκο έχουν ιδιαίτερη σημασία

Η ενδεχόμενη εξαίρεση των δύο χωρών αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία.

Το Μαρόκο έχει αναδειχθεί σε σημαντική παραγωγική βάση ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών, με εγκαταστάσεις εταιρειών όπως η Renault και η Stellantis. Αντίστοιχα, η Τουρκία αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα των ευρωπαϊκών αλυσίδων παραγωγής και προμήθειας οχημάτων και εξαρτημάτων.

Η σχέση της Τουρκίας με την ευρωπαϊκή οικονομία είναι μάλιστα θεσμικά στενότερη. Η τελωνειακή ένωση ΕΕ–Τουρκίας ισχύει από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ενώ το διμερές εμπόριο αγαθών ξεπέρασε τα 217 δισ. ευρώ το 2025.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει, υπό προϋποθέσεις, ισοδύναμη μεταχείριση προϊόντων χωρών με τις οποίες η ΕΕ διατηρεί τελωνειακή ένωση, συμπεριλαμβανομένης της Τουρκίας. Η δυνατότητα αυτή δεν είναι απεριόριστη και μπορεί να υπόκειται σε εξαιρέσεις.

Η διαφοροποίηση ανάμεσα στην αρχική νομοθετική πρόταση και τη μεταγενέστερη γαλλογερμανική θέση δείχνει ότι το τελικό καθεστώς για την Τουρκία παραμένει ανοιχτό.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία έχει επισημάνει τον κίνδυνο διατάραξης υφιστάμενων παραγωγικών αλυσίδων. Ο ευρωπαϊκός σύνδεσμος κατασκευαστών αυτοκινήτων ACEA έχει ζητήσει οι νέοι κανόνες να λαμβάνουν υπόψη τις επενδύσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί σε στενά συνδεδεμένες γειτονικές αγορές.

Η αντίφαση με την ευρωπαϊκή πολιτική για τη Μεσόγειο

Πέρα από τις άμεσες οικονομικές συνέπειες, η συζήτηση αποκτά και γεωπολιτική σημασία.

Από τη Διακήρυξη της Βαρκελώνης το 1995, η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη δημιουργία μιας ζώνης συνεργασίας, σταθερότητας και κοινής ευημερίας στη Μεσόγειο.

Η κατεύθυνση αυτή επιβεβαιώθηκε με το νέο Σύμφωνο για τη Μεσόγειο, που παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 2025 και δίνει έμφαση στην οικονομική διασύνδεση, στις επενδύσεις, στην απασχόληση και στην ενίσχυση των κοινών παραγωγικών δραστηριοτήτων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η επιλογή να περιοριστούν τα οφέλη μιας νέας βιομηχανικής πολιτικής αποκλειστικά σε έναν στενό κύκλο ευρωπαϊκών χωρών δημιουργεί ένα σημαντικό πολιτικό ερώτημα.

Πώς μπορεί η ΕΕ να επιδιώκει στενότερη οικονομική ολοκλήρωση με τη νότια γειτονιά της και ταυτόχρονα να περιορίζει τη συμμετοχή της σε κρίσιμες παραγωγικές αλυσίδες που στηρίζονται από δημόσιους πόρους;

Ο Guillaume Duval υποστηρίζει ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας δεν πρέπει να συγχέεται με την απομάκρυνση από αξιόπιστους γειτονικούς εταίρους. Αντίθετα, θεωρεί ότι η παραγωγική συνεργασία με χώρες όπως το Μαρόκο και η Τουρκία μπορεί να λειτουργήσει ως εναλλακτική στη μεταφορά βιομηχανικής δραστηριότητας προς μακρινές ασιατικές αγορές.

Η συγκεκριμένη προσέγγιση συνδέεται με την έννοια του friendshoring: τη δημιουργία παραγωγικών και εφοδιαστικών δικτύων μεταξύ χωρών που διατηρούν στενές οικονομικές και στρατηγικές σχέσεις.

Τι σημαίνει η συζήτηση για την Ελλάδα

Για την Ελλάδα, το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της γεωγραφικής θέσης της ανάμεσα στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά, την Τουρκία και τις χώρες της Ανατολικής Μεσογείου.

Η τελική διαμόρφωση των ευρωπαϊκών κανόνων μπορεί να επηρεάσει τις προοπτικές βιομηχανικών επενδύσεων, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τη λειτουργία των ελληνικών επιχειρήσεων που συμμετέχουν σε διεθνή παραγωγικά δίκτυα.

Ένας αυστηρότερος ορισμός της ευρωπαϊκής προέλευσης θα μπορούσε να προσφέρει ευκαιρίες προσέλκυσης νέων παραγωγικών δραστηριοτήτων εντός της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.

Ταυτόχρονα, όμως, ενδέχεται να αυξήσει το κόστος συγκεκριμένων προϊόντων και εξαρτημάτων ή να περιορίσει τη δυνατότητα αξιοποίησης συνεργασιών με γειτονικές οικονομίες.

Η επίδραση αυτή δεν είναι δεδομένη και θα εξαρτηθεί από το τελικό περιεχόμενο της νομοθεσίας, τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις και τις επιλογές των επιχειρήσεων.

Για τις ελληνικές περιφέρειες, η νέα βιομηχανική πολιτική αναδεικνύει επίσης την ανάγκη οργανωμένων στρατηγικών προσέλκυσης επενδύσεων, ανάπτυξης παραγωγικών συνεργασιών και ενίσχυσης της τοπικής προστιθέμενης αξίας.

Η επόμενη ημέρα για την ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική

Το Industrial Accelerator Act παραμένει υπό νομοθετική επεξεργασία, με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο να διαμορφώνουν τις θέσεις τους.

Οι διαπραγματεύσεις θα κρίνουν όχι μόνο ποιες χώρες και επιχειρήσεις θα επωφεληθούν από τα νέα κριτήρια, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιλαμβάνεται τη βιομηχανική της αυτονομία.

Η ενίσχυση της παραγωγής εντός της Ευρώπης αποτελεί κεντρική προτεραιότητα απέναντι στον διεθνή ανταγωνισμό και στην εξάρτηση από τρίτες αγορές. Το ανοιχτό ζήτημα είναι κατά πόσο αυτή η επιδίωξη μπορεί να συνδυαστεί με τη διατήρηση ισχυρών οικονομικών σχέσεων με τις γειτονικές χώρες.

Το δίλημμα δεν αφορά μόνο το πού κατασκευάζεται ένα προϊόν, αλλά και το ποια γεωγραφικά και οικονομικά όρια θα έχει η ευρωπαϊκή βιομηχανική στρατηγική των επόμενων δεκαετιών.


Πηγές