Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να απλοποιήσει τους κανόνες για τα δεδομένα, την ιδιωτικότητα και την αναφορά κυβερνοπεριστατικών. Στις 21 Οκτωβρίου 2026, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε τη διαπραγματευτική θέση του για το σχετικό Ψηφιακό Omnibus — μια δέσμη τροποποιήσεων διαφορετικών νομοθετημάτων. Πρόκειται για θέση διαπραγμάτευσης, όχι για οριστικά εγκεκριμένο κανονισμό. (consilium.europa.eu)
Το πολιτικό ερώτημα είναι ουσιαστικό: μπορεί η Ευρώπη να περιορίσει το κόστος συμμόρφωσης χωρίς να περιορίσει τον έλεγχο των πολιτών πάνω στις πληροφορίες τους; Οι δύο επιδιώξεις δεν είναι αναγκαστικά ασύμβατες. Η δυσκολία βρίσκεται στη διάκριση ανάμεσα στην κατάργηση περιττών διαδικασιών και στην αλλαγή των ίδιων των εγγυήσεων.
Πρώτη προσέγγιση: η πολυπλοκότητα λειτουργεί ως φραγμός
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποστηρίζει ότι η συσσώρευση ψηφιακών κανόνων έχει δημιουργήσει υψηλό κόστος συμμόρφωσης και, σε ορισμένες περιπτώσεις, νομική αβεβαιότητα. Η απάντησή της περιλαμβάνει ενοποίηση διατάξεων για τα δεδομένα και απλούστευση της αναφοράς περιστατικών ασφαλείας. Το επιχείρημα δεν είναι απλώς ότι υπάρχουν πολλοί κανόνες, αλλά ότι η μεταξύ τους αλληλεπίδραση δυσκολεύει την εφαρμογή τους. (digital-strategy.ec.europa.eu)
Η ισχυρότερη εκδοχή αυτής της προσέγγισης αφορά την αναλογικότητα. Μια υποχρέωση μπορεί να υπηρετεί θεμιτό σκοπό, αλλά να εφαρμόζεται με τρόπο δυσανάλογα απαιτητικό. Αν η ίδια πληροφορία υποβάλλεται επανειλημμένα ή αν διαφορετικές αρχές ζητούν ασύμβατα στοιχεία, ο πρόσθετος διοικητικός χρόνος δεν συνεπάγεται αυτομάτως καλύτερη προστασία.
Η Επιτροπή εκτιμούσε, κατά την παρουσίαση του ευρύτερου ψηφιακού πακέτου στις 19 Νοεμβρίου 2025, ότι οι προτεινόμενες απλουστεύσεις μπορούσαν να εξοικονομήσουν έως 5 δισ. ευρώ διοικητικού κόστους μέχρι το 2029. Είναι εκτίμηση για το πακέτο, όχι καταγεγραμμένο αποτέλεσμα ούτε μέτρηση αποκλειστικά των αλλαγών στην προστασία δεδομένων. (ec.europa.eu)
Από αναπτυξιακή σκοπιά, το κρίσιμο ερώτημα είναι ποιος μπορεί να αξιοποιήσει την απλούστευση. Για μια μικρή επιχείρηση στην περιφέρεια ή έναν δήμο με περιορισμένη διοικητική δυνατότητα, κοινά υποδείγματα και κατανοητές οδηγίες θα μπορούσαν να αποδειχθούν χρησιμότερα από μια γενική εξαίρεση που απαιτεί νέα εξειδικευμένη ερμηνεία. Πρόκειται για κριτήριο αξιολόγησης της μεταρρύθμισης, όχι για ήδη μετρημένο όφελος.
Η θέση υπέρ της απλούστευσης έχει, επομένως, ισχυρό πυρήνα: η αποτελεσματική προστασία δεν μετριέται με τον αριθμό των εντύπων. Ένα σύστημα που επιτρέπει στους οργανισμούς να κατανοούν ευκολότερα τις υποχρεώσεις τους μπορεί να ενισχύει τη συμμόρφωση αντί να την αποδυναμώνει.
Δεύτερη προσέγγιση: η απλούστευση δεν είναι ουδέτερη
Η αντίθετη προσέγγιση δεν υπερασπίζεται κάθε υφιστάμενη διαδικασία. Εστιάζει στον κίνδυνο να παρουσιαστούν ως τεχνικές διορθώσεις αλλαγές που μεταβάλλουν την έκταση των δικαιωμάτων.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων και ο Ευρωπαίος Επόπτης Προστασίας Δεδομένων, στην κοινή γνωμοδότησή τους για την αρχική πρόταση, εξέφρασαν σοβαρές αντιρρήσεις για την προτεινόμενη αλλαγή του ορισμού των προσωπικών δεδομένων. Κατά την εκτίμησή τους, αυτή υπερέβαινε μια στοχευμένη τεχνική τροποποίηση και θα περιόριζε σημαντικά το πεδίο προστασίας. Η γνωμοδότηση υιοθετήθηκε στις 10 Φεβρουαρίου 2026 και αφορά την πρόταση της Επιτροπής, όχι τη μεταγενέστερη θέση του Συμβουλίου. (edpb.europa.eu)
Η διαφορά έχει βαρύτητα. Άλλο είναι να διευκολύνεται η τήρηση μιας υποχρέωσης και άλλο να περιορίζονται οι περιπτώσεις στις οποίες αυτή εφαρμόζεται. Στη δεύτερη περίπτωση, το όφελος για τον οργανισμό μπορεί να αντιστοιχεί σε απώλεια δυνατότητας ελέγχου για τον πολίτη. Αυτό είναι το ισχυρότερο πολιτικό επιχείρημα της επιφυλακτικής πλευράς.
Απαιτείται, πάντως, ακρίβεια στην περιγραφή της σημερινής αντιπαράθεσης. Το Συμβούλιο διατήρησε στη διαπραγματευτική θέση του τον ισχύοντα ορισμό των προσωπικών δεδομένων, προτείνοντας χωριστή διάταξη για την ψευδωνυμοποίηση και την ταυτοποίηση φυσικού προσώπου. Συνεπώς, δεν θα ήταν ορθό να παρουσιαστεί η αρχική πρόταση ως αμετάβλητη κοινή ευρωπαϊκή θέση. (consilium.europa.eu)
Η ψευδωνυμοποίηση αντικαθιστά αναγνωριστικά στοιχεία με άλλες πληροφορίες, χωρίς να ταυτίζεται αναγκαστικά με μη αναστρέψιμη ανωνυμοποίηση. Οι δύο εποπτικοί φορείς αντιτάχθηκαν επίσης στο να αποφασίζει η Επιτροπή, μέσω εκτελεστικής πράξης, πότε ψευδωνυμοποιημένες πληροφορίες παύουν να αποτελούν προσωπικά δεδομένα, ακριβώς επειδή αυτό καθορίζει την έκταση εφαρμογής της προστασίας. (edpb.europa.eu)
Η διαφωνία για την τεχνητή νοημοσύνη
Ένα δεύτερο σημείο τριβής αφορά τη χρήση προσωπικών δεδομένων στην ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης. Η Επιτροπή παρουσίασε την αποσαφήνιση του «έννομου συμφέροντος» ως πιθανής νομικής βάσης για την εκπαίδευση συστημάτων ως μέρος της προσπάθειας μείωσης της αβεβαιότητας. (eur-lex.europa.eu)
Το επιχείρημα υπέρ είναι η προβλεψιμότητα: οι φορείς ανάπτυξης χρειάζονται σαφή όρια για το τι επιτρέπεται. Το αντεπιχείρημα είναι ότι μια ειδική διάταξη μπορεί να εκληφθεί ως προνομιακή μεταχείριση μιας τεχνολογικής χρήσης, αντί για ισόρροπη εφαρμογή γενικών κανόνων.
Οι δύο ευρωπαϊκοί εποπτικοί φορείς δεν υποστηρίζουν ότι το έννομο συμφέρον αποκλείεται πάντοτε. Αναγνωρίζουν ότι μπορεί, υπό προϋποθέσεις, να χρησιμοποιηθεί στην ανάπτυξη και λειτουργία μοντέλων. Θεωρούν όμως περιττή μια ειδική διάταξη στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων, γνωστό ως GDPR, και ζητούν σαφέστερες εγγυήσεις για την περιστασιακή επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων. Άρα η πραγματική διαφωνία αφορά το εύρος και τις ασφαλιστικές δικλίδες, όχι μια απόλυτη επιλογή υπέρ ή κατά της καινοτομίας. (edpb.europa.eu)
Εκεί όπου οι δύο πλευρές συναντιούνται
Υπάρχει ήδη έδαφος σύγκλισης. Οι εποπτικοί φορείς υποστηρίζουν κοινά υποδείγματα, μεγαλύτερη εναρμόνιση και αλλαγές στις γνωστοποιήσεις παραβιάσεων που, κατά την αξιολόγησή τους, μειώνουν το διοικητικό βάρος χωρίς υποχώρηση της προστασίας. Δεν αντιμετωπίζουν, επομένως, κάθε απλούστευση ως απορρύθμιση. (edpb.europa.eu)
Για τις ελληνικές περιφέρειες, τους δήμους και τις μικρότερες επιχειρήσεις, μια χρήσιμη δοκιμασία θα ήταν πρακτική: γίνονται οι υποχρεώσεις ευκολότερα κατανοητές; Μειώνονται οι επαναλήψεις; Παραμένει σαφές πού απευθύνεται ο πολίτης όταν παραβιάζονται τα δικαιώματά του;
Οι πιθανές συνέπειες εξαρτώνται από αυτή τη διάκριση. Μια επιτυχής εναρμόνιση θα μπορούσε να απελευθερώσει διοικητική δυνατότητα. Μια διεύρυνση εξαιρέσεων με ασαφή όρια θα μπορούσε, αντίθετα, να μεταφέρει το βάρος της αβεβαιότητας από τον οργανισμό στον πολίτη.
Το δίλημμα, λοιπόν, δεν είναι «ανάπτυξη ή ιδιωτικότητα». Είναι ποια ακριβώς διαδικασία αφαιρείται, ποια εγγύηση παραμένει και ποιος ελέγχει την εφαρμογή της. Εκεί μπορεί να κριθεί αν το Ψηφιακό Omnibus κάνει την ευρωπαϊκή προστασία λειτουργικότερη ή απλώς στενότερη.
Πηγές
- Συμβούλιο της ΕΕ: διαπραγματευτική θέση της 21ης Οκτωβρίου 2026
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή: αναθεώρηση του ψηφιακού πλαισίου
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή: παρουσίαση του ψηφιακού πακέτου
- Κοινή γνωμοδότηση των ευρωπαϊκών εποπτικών φορέων
- Εποπτικοί φορείς: σημεία συμφωνίας και επιφυλάξεις
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή: στρατηγική για την Ένωση Δεδομένων