Η πράσινη ανάπτυξη δεν αποδεικνύεται με έναν ευνοϊκό τριμηνιαίο δείκτη. Χρειάζεται διαρκής μείωση των εκπομπών, χωρίς εγκατάλειψη της παραγωγής και χωρίς μεταφορά του περιβαλλοντικού κόστους αλλού. Αυτή είναι η συντακτική οπτική του Insights.gr απέναντι στα στοιχεία που δημοσίευσε η Eurostat στις 13 Νοεμβρίου 2026, για το δεύτερο τρίμηνο του έτους: μια χρήσιμη ένδειξη προόδου, όχι πιστοποιητικό επιτυχίας. (ec.europa.eu)
Δύο συγκρίσεις, διαφορετική εικόνα
Σύμφωνα με τη δημοσίευση, οι εποχικά διορθωμένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου της οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης μειώθηκαν κατά 0,5% σε σχέση με το πρώτο τρίμηνο, ενώ το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν αυξήθηκε κατά 0,8%. Σε σύγκριση, όμως, με το δεύτερο τρίμηνο του 2025, οι εκπομπές αυξήθηκαν κατά 1,4%, έναντι αύξησης του προϊόντος κατά 1,5%. Τα δύο αποτελέσματα δεν αντιφάσκουν: απαντούν σε διαφορετικές ερωτήσεις. (ec.europa.eu)
Η τριμηνιαία εικόνα δείχνει ότι περισσότερη οικονομική δραστηριότητα μπορεί να συνυπάρχει με λιγότερες εκπομπές. Η ετήσια σύγκριση, ωστόσο, δεν επιτρέπει να μιλήσουμε για απόλυτη μείωση. Στη συγκεκριμένη περίοδο, η οικονομία μεγάλωσε και οι εκπομπές επίσης, έστω λίγο βραδύτερα. Επομένως, η πολιτική συζήτηση οφείλει να εξετάσει τη διάρκεια και τις αιτίες της μεταβολής, όχι να επιλέξει τη βολικότερη βάση σύγκρισης. (ec.europa.eu)
Η μεγαλύτερη συμβολή στην τριμηνιαία υποχώρηση προήλθε από την παροχή ηλεκτρισμού, αερίου, ατμού και κλιματισμού. Αντίθετα, η μεταποίηση συνέβαλε προς την κατεύθυνση της αύξησης. Αυτό δεν αποδεικνύει αποτυχία της βιομηχανικής μετάβασης. Υποδεικνύει, όμως, γιατί η καθαρότερη ενέργεια δεν αρκεί ως μοναδικό πεδίο αξιολόγησης. (ec.europa.eu)
Να μετράμε και όσα καταναλώνουμε
Υπάρχει μια δεύτερη αναγκαία διάκριση. Οι λογαριασμοί εκπομπών της οικονομίας δεν ταυτίζονται με το αποτύπωμα της ευρωπαϊκής κατανάλωσης. Το τελευταίο περιλαμβάνει τις εκπομπές που συνδέονται με αγαθά και υπηρεσίες τα οποία καταναλώνονται στην ΕΕ, ανεξάρτητα από το πού παράγονται. Η Eurostat διευκρινίζει ότι πρόκειται για συμπληρωματικές οπτικές, με το καταναλωτικό αποτύπωμα να υπολογίζεται μέσω μοντέλων. (ec.europa.eu)
Άρα, προτείνουμε η αξιολόγηση της πράσινης ανάπτυξης να περιλαμβάνει ταυτόχρονα εκπομπές παραγωγής, αποτύπωμα κατανάλωσης και παραγωγική ικανότητα. Διαφορετικά, υπάρχει ο κίνδυνος να επιβραβεύεται μια στατιστική βελτίωση ακόμη και όταν προκύπτει από υποκατάσταση εγχώριας παραγωγής με εισαγωγές. Δεν υποστηρίζουμε ότι αυτό εξηγεί τα τελευταία στοιχεία· υποστηρίζουμε ότι πρέπει να ελέγχεται πριν διατυπωθούν πολιτικά συμπεράσματα.
Το περιφερειακό κριτήριο
Για την Ελλάδα, η δική μας πρόταση είναι συγκεκριμένη: κάθε περιφερειακό σχέδιο παραγωγικής μετάβασης να συνδέει τις περιβαλλοντικές επιδόσεις με μετρήσιμη επιχειρησιακή αναβάθμιση. Πόσες μικρές επιχειρήσεις απέκτησαν αποδοτικότερο εξοπλισμό; Πόσο μειώθηκε η ενεργειακή κατανάλωση ανά μονάδα προϊόντος; Δημιουργήθηκαν τεχνικές δεξιότητες και δυνατότητες συντήρησης στην περιοχή;
Στις ορεινές, νησιωτικές και παραμεθόριες περιοχές, προτείνουμε επιπλέον να αξιολογείται αν οι παρεμβάσεις στηρίζουν τη συνέχεια της τοπικής παραγωγής. Η χρηματοδότηση ενός εξοπλισμού δεν πρέπει να θεωρείται επαρκές αποτέλεσμα χωρίς έλεγχο λειτουργίας, τεχνική υποστήριξη και πρόσβαση των μικρότερων επιχειρήσεων.
Το ισχυρό αντίθετο επιχείρημα
Η σοβαρότερη ένσταση είναι ότι η απαίτηση πολλών κριτηρίων μπορεί να καθυστερήσει επενδύσεις που ήδη μειώνουν εκπομπές. Επιπλέον, τα στοιχεία της 13ης Νοεμβρίου πράγματι προσφέρουν ένα θετικό τριμηνιαίο σήμα. Θα ήταν εξίσου επιλεκτικό να το αγνοήσουμε επειδή η ετήσια εικόνα είναι δυσμενέστερη. (ec.europa.eu)
Η απάντησή μας δεν είναι περισσότερες εγκρίσεις πριν από κάθε επένδυση, αλλά καλύτερη δημόσια αξιολόγηση μετά την υλοποίηση. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος επισημαίνει ότι οι διαφορετικές ευρωπαϊκές εκτιμήσεις εκπομπών εξυπηρετούν συμπληρωματικούς σκοπούς· δεν χρειάζεται να ζητάμε από έναν δείκτη να εξηγήσει τα πάντα. (eea.europa.eu)
Η θέση μας είναι, επομένως, σαφής: ούτε απαξίωση της προόδου ούτε επικοινωνιακή υπερτίμησή της. Πράσινη αναπτυξιακή πολιτική σημαίνει λιγότερες εκπομπές με ανθεκτικότερη παραγωγή και ουσιαστική συμμετοχή των περιφερειών. Αυτό πρέπει να είναι το μέτρο επιτυχίας, όχι η ευνοϊκότερη μεταβολή ενός τριμήνου.