Από Ελπίδα Αθανασίουστις 08/11/2026 Ετικέτες: Η Μεγάλη Εικόνα

Η Μεγάλη Εικόνα | 45/2026

Η ευρωπαϊκή άσκηση EU Integrated Resolve 2026 θέτει ένα ουσιαστικό ερώτημα για την Ελλάδα: πώς θα συνεχίζουν να λειτουργούν οι βασικές δημόσιες υπηρεσίες όταν οι κανονικές συνθήκες παύουν να υπάρχουν;

Άρθρο γνώμης — Η Μεγάλη Εικόνα

Η πραγματική δοκιμασία ενός κράτους δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα κινητοποιείται όταν ξεσπά μια κρίση. Είναι και ποιες υπηρεσίες καταφέρνει να κρατήσει όρθιες όσο αυτή διαρκεί. Αυτή είναι η πολιτική συζήτηση που αξίζει να ανοίξουμε με αφορμή την ευρωπαϊκή άσκηση διαχείρισης κρίσεων EU Integrated Resolve 2026, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη από τις 19 Οκτωβρίου έως τις 20 Νοεμβρίου 2026. (eeas.europa.eu)

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Εξωτερικής Δράσης, η άσκηση δοκιμάζει την αντίδραση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε σύνθετη κρίση υβριδικού χαρακτήρα, με σενάρια εντός και εκτός των συνόρων της. Πρόκειται για άσκηση, όχι για πραγματικό περιστατικό ούτε για δημοσιευμένο απολογισμό επιδόσεων. Δεν προσφέρει επομένως βάση για συμπεράσματα σχετικά με την ετοιμότητα της Ελλάδας. Προσφέρει, όμως, μια επίκαιρη αφορμή να ορίσουμε τι θα έπρεπε να απαιτούμε από τη δημόσια διοίκηση. (eeas.europa.eu)

Η συνέχεια της ζωής ως δημόσια υποχρέωση

Η ευρωπαϊκή Στρατηγική για την Ένωση Ετοιμότητας, που παρουσιάστηκε στις 26 Μαρτίου 2025, τοποθετεί στο επίκεντρο την ανθεκτικότητα ζωτικών κοινωνικών λειτουργιών. Η σχετική επίσημη επεξήγηση περιλαμβάνει τη συνέχεια υπηρεσιών υγείας, μεταφορών, πόσιμου νερού, τηλεπικοινωνιών και δημόσιας διοίκησης ακόμη και σε συνθήκες κρίσης. Δεν πρόκειται για νέα απόφαση αυτής της εβδομάδας, αλλά για το πλαίσιο μέσα στο οποίο εντάσσεται η τρέχουσα άσκηση. (cyprus.representation.ec.europa.eu)

Η δική μας θέση είναι ότι αυτή η αρχή πρέπει να μεταφραστεί σε συγκεκριμένη διοικητική υποχρέωση: κάθε κρίσιμη υπηρεσία να γνωρίζει ποια ελάχιστη λειτουργία οφείλει να διατηρήσει, ποιος αναλαμβάνει όταν απουσιάζει ο υπεύθυνος και με ποιον εναλλακτικό τρόπο εξυπηρετείται ο πολίτης.

Ας θέσουμε ένα υποθετικό σενάριο: διακόπτεται η πρόσβαση στα πληροφοριακά συστήματα μιας περιοχής. Το ουσιαστικό ερώτημα δεν είναι μόνο πότε θα αποκατασταθεί το δίκτυο. Είναι πώς θα συνεχιστεί μέχρι τότε η κοινωνική φροντίδα, πώς θα ενημερώνονται οι κάτοικοι και ποιος θα αποφασίζει για τις επείγουσες ανάγκες. Η ψηφιακή αποκατάσταση και η συνέχεια της δημόσιας υπηρεσίας πρέπει να αντιμετωπίζονται ως δύο συνδεδεμένες αλλά διακριτές ευθύνες.

Ούτε όλα στο κέντρο ούτε ο καθένας μόνος του

Προτείνουμε ένα εθνικό πλαίσιο επιχειρησιακής συνέχειας, δηλαδή οργανωμένης διατήρησης των βασικών λειτουργιών όταν διαταράσσεται η κανονική λειτουργία ενός φορέα. Όχι έναν ακόμη ογκώδη φάκελο συμμόρφωσης, αλλά μια κοινή μέθοδο με σαφείς υπευθύνους, εναλλακτικές διαδικασίες και τακτικές δοκιμές.

Η αυτοδιοίκηση πρέπει να συμμετέχει στον σχεδιασμό ως πολιτικός και επιχειρησιακός εταίρος, όχι ως τελευταίος παραλήπτης οδηγιών. Αυτό δεν σημαίνει να μεταφέρουμε στους δήμους την ευθύνη για κάθε πιθανή διακοπή. Σημαίνει να συμφωνήσουμε εκ των προτέρων ποιος εγγυάται τι και ποια υποστήριξη ενεργοποιείται όταν οι τοπικές δυνατότητες δεν επαρκούν.

Για τους μικρούς, ορεινούς, νησιωτικούς και παραμεθόριους δήμους προτείνουμε κοινές ομάδες τεχνικής υποστήριξης και διαδημοτικές συμφωνίες αμοιβαίας συνδρομής. Στον σχεδιασμό τους πρέπει να δοκιμάζονται ιδιαίτερα σενάρια αποκλεισμού, διακοπής επικοινωνιών ή αδυναμίας φυσικής πρόσβασης. Η ίση προστασία δεν χρειάζεται παντού την ίδια οργανωτική λύση.

Η άσκηση αξίζει όταν επιτρέπει την αποτυχία

Το δεύτερο σκέλος της πρότασής μας είναι η λογοδοσία. Μετά από κάθε άσκηση πρέπει να συντάσσεται απολογισμός: ποια διαδικασία απέτυχε, ποιος αναλαμβάνει τη διόρθωση και πότε θα επαναληφθεί η δοκιμή. Το δημόσιο μέρος του απολογισμού μπορεί να εξαιρεί ευαίσθητες επιχειρησιακές πληροφορίες χωρίς να αποκρύπτει τις διοικητικές ευθύνες.

Μια άσκηση που επιβεβαιώνει υποχρεωτικά ότι όλα λειτούργησαν δεν υπηρετεί τη μάθηση. Χρειαζόμαστε το αντίθετο: προστατευμένο χώρο για να αποκαλύπτονται οι αδυναμίες πριν αποκτήσουν πραγματικό κοινωνικό κόστος.

Η ευρωπαϊκή στρατηγική περιλαμβάνει επίσης κατεύθυνση για την ετοιμότητα των πολιτών και την αυτάρκεια του πληθυσμού για τουλάχιστον 72 ώρες. Αυτή δεν πρέπει, κατά τη γνώμη μας, να διαβαστεί ως υποκατάστατο της κρατικής ευθύνης. Η συμμετοχή της κοινωνίας έχει νόημα ως συμπλήρωμα οργανωμένων δημόσιων υπηρεσιών, όχι ως μεταφορά της ευθύνης προστασίας στο κάθε νοικοκυριό. (eur-lex.europa.eu)

Η μεγάλη εικόνα είναι ένα κράτος που σχεδιάζει τη συνέχεια της ζωής, όχι μόνο την κινητοποίησή του. Και το πολιτικό μέτρο της επιτυχίας του πρέπει να είναι σαφές: αν ο πολίτης που έχει τη μικρότερη δυνατότητα να προστατευθεί μόνος του παραμένει μέσα στον κύκλο της δημόσιας φροντίδας όταν οι συνθήκες γίνονται δύσκολες.

Πηγές