Άποψη της σύνταξης του Insights.gr
Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να διαλέξει ανάμεσα στο φθηνό ηλεκτρονικό εμπόριο και στην προστασία των τοπικών επιχειρήσεων. Χρειάζεται να απαιτήσει από όσους οργανώνουν τις συναλλαγές να αναλαμβάνουν και τις αντίστοιχες υποχρεώσεις. Αυτή είναι, κατά τη συντακτική μας εκτίμηση, η ουσιαστική αξία της συμφωνίας που πέτυχε το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 9 Νοεμβρίου 2026 για την είσπραξη του φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στις διαδικτυακές πωλήσεις εισαγόμενων αγαθών. Πρόκειται για συμφωνία που προηγείται της διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και της τυπικής υιοθέτησης — όχι για κανόνες που εφαρμόζονται ήδη. (consilium.europa.eu)
Η ευθύνη εκεί όπου οργανώνεται η συναλλαγή
Το συμφωνημένο πλαίσιο επεκτείνει την υπηρεσία μίας στάσης για τον ΦΠΑ εισαγωγών, γνωστή ως IOSS, σε αγαθά ανεξαρτήτως αξίας, καταργώντας το σημερινό όριο των 150 ευρώ για τη χρήση της. Εντάσσει επίσης πωλήσεις αγαθών που διατηρούν μη ενωσιακοί φορείς σε τελωνειακές αποθήκες μέσα στην ΕΕ. Η πρακτική σημασία είναι η δυνατότητα εκπλήρωσης των σχετικών φορολογικών υποχρεώσεων μέσω εγγραφής σε ένα κράτος-μέλος. (consilium.europa.eu)
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τις ίδιες τις πλατφόρμες: από την προβλεπόμενη έναρξη εφαρμογής, την 1η Ιουλίου 2028, οι μη ενωσιακές διαδικτυακές πλατφόρμες θα αντιμετωπίζονται ως προμηθευτές για σκοπούς ΦΠΑ για όλα τα αγαθά που πωλούν στην ΕΕ, ανεξαρτήτως αξίας. Θα ευθύνονται συνεπώς για τη συλλογή και την απόδοσή του. Η κατεύθυνση αυτή επιβεβαιώνεται και στη συνοπτική παρουσίαση της ευρωπαϊκής πολιτικής ψηφιακής φορολόγησης από το Συμβούλιο. (consilium.europa.eu)
Εδώ βρίσκεται η πολιτική επιλογή που υποστηρίζουμε: η απλούστευση δεν πρέπει να σημαίνει διάχυση της ευθύνης. Εκείνος που διαμεσολαβεί οργανωμένα ανάμεσα σε πωλητή και αγοραστή πρέπει να αποτελεί σαφές σημείο λογοδοσίας, αντί ο καταναλωτής να καλείται να διαχειριστεί τις αβεβαιότητες μιας διεθνούς εισαγωγής.
Όχι άλλη σύγχυση ανάμεσα σε φόρους και τέλη
Η συζήτηση χρειάζεται ακρίβεια. Το όριο των 150 ευρώ για τη χρήση του IOSS δεν πρέπει να συγχέεται με τη δασμολογική απαλλαγή. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι η τελευταία καταργήθηκε από την 1η Ιουλίου 2026, με την επιβολή προσωρινού δασμού τριών ευρώ ανά είδος στις σχετικές εισαγωγές χαμηλής αξίας. Πρόκειται για διαφορετικό μέτρο από τη νέα συμφωνία για τον ΦΠΑ. (taxation-customs.ec.europa.eu)
Ακριβώς γι’ αυτό, η επιτυχία δεν πρέπει να μετρηθεί μόνο με τα έσοδα. Προτείνουμε να αξιολογείται με τρία κριτήρια: αν η τελική επιβάρυνση είναι κατανοητή πριν από την πληρωμή, αν οι υποχρεώσεις εφαρμόζονται ομοιόμορφα και αν η συμμόρφωση γίνεται απλούστερη για τον συνεπή επαγγελματία. Το ίδιο το Συμβούλιο επισημαίνει ότι οι πλατφόρμες θα πρέπει γενικά να εμφανίζουν και να περιλαμβάνουν τον οφειλόμενο ΦΠΑ και τους δασμούς στην τελική τιμή αγοράς. (consilium.europa.eu)
Το ισχυρό αντίθετο επιχείρημα
Η σοβαρότερη ένσταση είναι ότι αυξημένες υποχρεώσεις μπορεί να μετακυλιστούν στις τιμές ή να ευνοήσουν τις μεγαλύτερες πλατφόρμες, που διαθέτουν περισσότερους πόρους συμμόρφωσης. Για έναν καταναλωτή περιορισμένου εισοδήματος, η χαμηλή τιμή δεν αποτελεί δευτερεύον ζήτημα. Ούτε πρέπει η προστασία του τοπικού εμπορίου να γίνει πρόσχημα για περιορισμό των επιλογών του.
Η ένσταση είναι βάσιμη ως κίνδυνος, όχι ως λόγος διατήρησης άνισων υποχρεώσεων. Η απάντηση που προκρίνουμε είναι κοινές διαδικασίες, διαφανής τιμολόγηση και έλεγχος των πραγματικών επιπτώσεων στον ανταγωνισμό. Η απλούστευση πρέπει να μειώνει το κόστος τήρησης των κανόνων, όχι να επιβραβεύει την αποφυγή τους.
Η περιφερειακή διάσταση
Για την ελληνική περιφέρεια, το σωστό ερώτημα δεν είναι πώς θα ανακοπεί το ηλεκτρονικό εμπόριο. Είναι πώς μια μικρή επιχείρηση σε νησί, ορεινό δήμο ή παραμεθόρια πόλη θα μπορεί να συμμετέχει σε αυτό με συγκρίσιμους όρους. Προτείνουμε, επομένως, η προετοιμασία να συνδεθεί με πρακτική ενημέρωση, ψηφιακή υποστήριξη και συνεργασίες τοπικών επιχειρήσεων για ηλεκτρονικές πωλήσεις.
Η θέση μας είναι σαφής: ευθύνη των πλατφορμών και απλότητα για τους μικρούς. Ούτε φορολογική ασυλία στο όνομα της καινοτομίας ούτε προστατευτισμός στο όνομα της περιφέρειας. Η περίοδος μέχρι την προβλεπόμενη εφαρμογή πρέπει να αξιοποιηθεί για λειτουργικούς κανόνες, όχι για έναν ακόμη πανηγυρισμό πριν δοκιμαστεί η μεταρρύθμιση στην πράξη.