Άποψη της σύνταξης του Insights.gr
Η αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) δεν αποτελεί από μόνη της επαρκή απολογισμό οικονομικής επιτυχίας. Η εκτίμηση που δημοσίευσε η Eurostat στις 13 Νοεμβρίου προσφέρει μια συγκεκριμένη αφορμή: στο τρίτο τρίμηνο του 2026, η οικονομία της ευρωζώνης αναπτύχθηκε κατά 0,4% έναντι του προηγούμενου τριμήνου, ενώ ο αριθμός των απασχολουμένων παρέμεινε σταθερός. Η δική μας θέση είναι ότι αυτή η απόκλιση απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση — ούτε πανηγυρισμούς ούτε βιαστικές διακηρύξεις περί «ανάπτυξης χωρίς δουλειές». (ec.europa.eu)
Τι λένε και τι δεν λένε οι αριθμοί
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η αντίστοιχη αύξηση του ΑΕΠ ήταν 0,5%, επίσης με σταθερή απασχόληση. Σε ετήσια βάση, πάντως, η απασχόληση αυξήθηκε κατά 0,4% και στις δύο οικονομικές ζώνες. Επομένως, δεν τεκμηριώνεται γενικευμένη καταστροφή θέσεων εργασίας. Τεκμηριώνεται ένα τρίμηνο κατά το οποίο η επέκταση της παραγωγής δεν συνοδεύτηκε από αύξηση του αριθμού των εργαζομένων. Πρόκειται για αρχικές εκτιμήσεις, όχι για οριστική διάγνωση της ευρωπαϊκής αγοράς εργασίας. (ec.europa.eu)
Η διάκριση έχει πολιτική σημασία. Δεν μπορούμε να συμπεράνουμε από αυτά τα δύο μεγέθη αν οι επιχειρήσεις αξιοποιούν καλύτερα το προσωπικό τους, αν μεταβάλλονται οι ώρες εργασίας ή αν αναβάλλουν προσλήψεις. Ούτε μπορούμε να αποδώσουμε τη στασιμότητα στην τεχνητή νοημοσύνη. Χρειαζόμαστε περισσότερα στοιχεία για τη σύνθεση της μεταβολής, πριν επιλέξουμε την κατάλληλη παρέμβαση.
Η εργασία δεν είναι αυτόματο παράγωγο των επενδύσεων
Η προσέγγιση που θεωρεί αρκετή την αύξηση των επενδύσεων παραλείπει ένα κρίσιμο ερώτημα: με ποιον μηχανισμό μετατρέπεται η πρόσθετη παραγωγή σε ευκαιρίες για όσους βρίσκονται εκτός εργασίας;
Προτείνουμε η αξιολόγηση των δημόσια υποστηριζόμενων επενδύσεων να περιλαμβάνει διακριτό απολογισμό απασχόλησης: όχι μόνο πόσες προσλήψεις ανακοινώθηκαν, αλλά πόσες θέσεις διατηρήθηκαν, τι εκπαίδευση προσφέρθηκε και αν υπήρξε πρόσβαση ανθρώπων χωρίς προηγούμενη επαγγελματική εμπειρία. Αυτό δεν σημαίνει υποχρεωτικό αριθμό προσλήψεων για κάθε επένδυση. Σημαίνει έλεγχο των συγκεκριμένων υποσχέσεων που δικαιολόγησαν τη δημόσια στήριξη.
Η περιφερειακή διάσταση χρειάζεται αντίστοιχη ακρίβεια. Για μια ορεινή ή νησιωτική περιοχή, προτείνουμε να εξετάζεται χωριστά αν μια επένδυση δημιουργεί εργασία ολόκληρου του έτους, αν συνδέεται με τοπικούς προμηθευτές και αν προσφέρει διαδρομή επαγγελματικής εξέλιξης. Ένα εθνικό άθροισμα προσλήψεων δεν πρέπει να υποκαθιστά αυτή την αξιολόγηση.
Το ισχυρό αντίθετο επιχείρημα
Η σοβαρότερη ένσταση είναι εύλογη: μια οικονομία μπορεί να παράγει περισσότερο χωρίς να αυξάνει συνεχώς τον αριθμό των εργαζομένων. Η απαίτηση να συνοδεύεται κάθε τεχνολογική αναβάθμιση από νέες προσλήψεις θα μπορούσε να τιμωρεί την αποδοτικότητα. Δεν είναι ορθό να διατηρούμε περιττές εργασίες μόνο για να βελτιώνεται ένας δείκτης.
Συμφωνούμε. Η απάντηση, όμως, δεν είναι η αδιαφορία για τη μετάβαση των εργαζομένων. Είναι η σύνδεση της αναβάθμισης με κατάρτιση, εσωτερική κινητικότητα και πρόσβαση σε νέες ειδικότητες. Το κείμενο των ευρωπαϊκών κατευθυντήριων γραμμών απασχόλησης που έχει προγραμματιστεί να υποβληθεί προς υιοθέτηση στις 19 Νοεμβρίου συνδέει την παραγωγικότητα με ποιοτικές θέσεις εργασίας, περιφερειακές προσεγγίσεις και στοχευμένη επανεκπαίδευση. Δεν πρόκειται ακόμη για υιοθετημένη απόφαση. (publications.europa.eu)
Χρειάζεται επίσης προσοχή στην ανάγνωση των μισθών. Στις 4 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα παρουσίασε στοιχεία συλλογικών συμφωνιών που υποδεικνύουν ελαφρώς υψηλότερες μόνιμες διαπραγματευμένες αυξήσεις για τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2027 έναντι του 2026. Διευκρινίζει, ωστόσο, ότι ο σχετικός δείκτης δεν αποτελεί πρόβλεψη και έχει περιορισμένη μελλοντική κάλυψη. Δεν προσφέρει συνεπώς πιστοποιητικό αυτόματης διάχυσης της ανάπτυξης. (ecb.europa.eu)
Η ισορροπημένη θέση είναι απαιτητική: ούτε επιδότηση κάθε πρόσληψης ούτε αποδοχή ότι το ΑΕΠ απαντά σε όλα. Η οικονομική πολιτική πρέπει να επιδιώκει μεγαλύτερη παραγωγική ικανότητα και να λογοδοτεί για το ποιοι αποκτούν πρόσβαση στις ευκαιρίες της. Αυτό είναι διαφορετικό —και ουσιαστικότερο— από την απλή καταμέτρηση θέσεων.